# Spreken de standaarden eindelijk dezelfde taal? > De ISSB, de ESRS, GRI, de VSME en de nieuwe B Corp-eisen groeien naar elkaar toe. Wat die harmonisatie is, op welke principes ze rust, en wat ze nog openlaat. Source: https://narrate.works/tools-en-inzichten/do-the-standards-speak-one-language Language: Nederlands (English: https://narrate.works/resources-and-insights/do-the-standards-speak-one-language) Publisher: Narrate (Narrate B.V.), https://narrate.works [Terug naar tools en inzichten](https://narrate.works/tools-en-inzichten) Special · Gids De ISSB, de ESRS, GRI, de VSME en de nieuwe B Corp-eisen groeien naar elkaar toe. Wat die harmonisatie is, op welke principes ze rust, en wat ze nog openlaat. 7 min leestijd21 oktober 2026 Foto: [Marc-Olivier Paquin](https://unsplash.com/@marco_paquin?utm_source=narrate&utm_medium=referral) via [Unsplash](https://unsplash.com/?utm_source=narrate&utm_medium=referral) Voor duurzaamheid bij grote bedrijven, B Corps en bedrijven op weg naar B Corp en 2 meerVerantwoordingHoort bij Voor [Duurzaamheid bij grote bedrijven](https://narrate.works/met/duurzaamheid-grote-bedrijven), [B Corps en bedrijven op weg naar B Corp](https://narrate.works/met/b-corps), [Standaardzetters](https://narrate.works/met/standaardzetters), [Accountants- en auditkantoren](https://narrate.works/met/accountantskantoren) Perspectief [Verantwoording](https://narrate.works/impactmanagement#account) Fase [Strategie & scope](https://narrate.works/tools-en-inzichten?phase=strategyScope), [Intelligence-ontwerp](https://narrate.works/tools-en-inzichten?phase=intelligenceDesign), [Betrokkenheid & communicatie](https://narrate.works/tools-en-inzichten?phase=engagementCommunication) Raamwerken en methodes [IFRS S1 en S2 (ISSB)](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#issb), [Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD)](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#csrd), [European Sustainability Reporting Standards (ESRS)](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#esrs), [GRI-standaarden](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#gri), [Vrijwillige duurzaamheidsstandaard voor het mkb (VSME)](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#vsme), [B Impact Assessment (BIA)](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#bia), [Impact Management Platform (IMP)](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#imp), [Vijf dimensies van impact](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#vijf-dimensies), [UN-richtlijnen voor bedrijfsleven en mensenrechten (UNGP)](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#ungp), [Dubbele materialiteitsanalyse](https://narrate.works/impactmanagement/raamwerken#dubbele-materialiteit) Trefwoorden [Impactrapportage](https://narrate.works/trefwoorden#impactrapportage), [Indicatorenset](https://narrate.works/trefwoorden#indicatoren) Lang kon een bedrijf B Corp worden met een optelsom. De B Impact Assessment gaf punten op bestuur, medewerkers, gemeenschap, milieu en klanten, en wie boven de 80 uitkwam, haalde het. Een zwak thema viel dan weg in het totaal. Een bedrijf dat zijn medewerkers slecht betaalde, kon dat goedmaken met een sterk milieubeleid. In de nieuwe B Corp-standaarden, die in 2026 zijn gaan gelden, kan dat niet meer. Op elk thema moet een bedrijf nu een minimum halen. Een tekort op het ene thema wordt niet meer weggestreept tegen punten op een ander. Die verandering staat niet op zichzelf. Ze valt samen met een bredere beweging, waarin de grote standaarden voor duurzaamheid en impact naar elkaar toe groeien. Dat heet harmonisatie. Wie in de verslagen van de afgelopen jaren leest, ziet dat het woord overal opduikt. Wat het precies betekent, staat er zelden bij. Daarom proberen we het hier uit te leggen. De vraag of het goed is dat alles naar één maat groeit, laten we aan twee andere stukken. Die nemen stelling; hier beschrijven we wat er gebeurt. Hoe de la met afkortingen zo vol raakte, en wanneer welke standaard erbij kwam, vertelt de special ‘Van logframe tot alfabetsoep’. Hier gaat het niet om wanneer, maar om hoe: hoe sluiten de standaarden op elkaar aan, en wat zit eronder? ### Optellen of per thema Opgeteld haalt dit bedrijf 87 punten en komt het over de drempel van 80. Per thema bekeken, zakt het op medewerkers. Verzonnen voorbeeld, geen echt bedrijf. Drempel van 80 punten en minimum per thema: B Lab, B Corp Standards. De figuur als tabel | Thema | Punten | Deel van het maximum | | Bestuur | 16 | 80% | | Medewerkers | 9 | 30% | | Gemeenschap | 21 | 70% | | Milieu | 30 | 85% | | Klanten | 11 | 65% | | Totaal | 87 | | ## Twee blikken die op elkaar aansluiten Er zijn nu twee grote families. De ene is die van de ISSB, die onder de IFRS Foundation valt, de organisatie achter de boekhoudregels van ruim honderd landen. De andere is de Europese, met de CSRD en de ESRS die EFRAG schreef, de Europese adviesgroep voor financiële verslaggeving. Ze kijken op een andere manier naar dezelfde wereld. De ISSB kijkt vanuit de belegger. Informatie is van belang als ze naar verwachting de beslissingen van beleggers en kredietverstrekkers beïnvloedt. Het gaat dus om wat duurzaamheid met het bedrijf doet: een overstroming die een fabriek raakt, een koolstofprijs die de marge drukt. De ESRS kijken twee kanten op. Ze vragen ook wat het bedrijf met mensen en milieu doet, los van de vraag of dat geld kost. Dat heet dubbele materialiteit. Harmonisatie betekent hier niet dat die twee blikken samenvallen. Het betekent dat ze op elkaar aansluiten waar ze overlappen. In mei 2024 publiceerden de IFRS Foundation en EFRAG samen een richtsnoer. Het laat zien hoe een bedrijf aan beide kan voldoen, vooral bij klimaat. De financiële kant van de Europese materialiteit sluit aan op de definitie van de ISSB. Wie de ESRS volgt, kan voor klimaat met een beperkt aantal extra punten ook aan de ISSB voldoen. Het is geen besluit dat de twee gelijk zijn. Er blijven verschillen, en het richtsnoer zegt dat ook. GRI vult de impactkant in. Waar de ISSB naar het bedrijf kijkt, kijkt GRI naar de gevolgen voor de wereld. EFRAG en GRI zien veel overeenkomst tussen de ESRS en de GRI-standaarden voor impactrapportage. Ze legden dat vast in een index die per onderdeel laat zien waar ze elkaar raken. Sinds 2024 werken GRI en de IFRS Foundation ook samen aan aansluiting tussen hun standaarden. Het beeld dat zo ontstaat, lijkt eerder op een stelsel van bruggen dan op één gebouw. De ISSB noemt zijn standaarden zelf een basis, waar landen hun eigen eisen bovenop mogen zetten. ### Een stelsel van bruggen De standaarden vallen niet samen. Ze sluiten op elkaar aan waar ze overlappen, en elke brug is een eigen afspraak. Bron: IFRS Foundation en EFRAG (mei 2024); EFRAG en GRI (2023); IFRS Foundation en GRI (mei 2024); Richtlijn (EU) 2026/470. Stand 21 oktober 2026. De figuur als tabel | Van | Naar | Wat | Wanneer | | ISSB | GRI | samenwerking | sinds 2024 | | ISSB | ESRS | gezamenlijk richtsnoer | mei 2024 | | ESRS | GRI | index per onderdeel | 2023 | | ESRS | VSME | plafond voor vragen in de keten | 2026 | 35 landen en gebieden hebben de ISSB-standaarden overgenomen, elf andere zijn het van plan Bron: S&P Global 40+ zegt de ISSB zelf, omdat ze ook meetelt wie er stappen naartoe zet Bron: IFRS Foundation ## De principes eronder Achter al die afspraken zitten een paar principes die steeds terugkomen. Ze zijn nuttiger om te kennen dan de afkortingen, omdat ze uitleggen waarom de afkortingen naar elkaar toe groeien. Het eerste is dubbele materialiteit. In de ESRS is het een eis. Een onderwerp telt mee als het belangrijk is voor de wereld, voor het bedrijf, of voor allebei. Hoe ernstig een effect is voor wie het raakt, meten de ESRS met de taal van de VN-richtlijnen voor bedrijven en mensenrechten. Hoe groot is het, hoe breed, en hoe onherstelbaar? Een impactmanager herkent daarin de vijf dimensies van het Impact Management Project. Wat verandert er, voor wie en hoeveel? Wat is je eigen bijdrage, en hoe groot is het risico dat het anders uitpakt? Het IMP was geen standaard maar een plek waar partijen afspraken maakten over hoe je over impact praat. Die gedeelde grammatica zie je nu terug in standaarden die haar niet bij naam noemen. Het tweede principe is vergelijkbaarheid. Zowel de ESRS als de ISSB vragen informatie die relevant is, getrouw, te vergelijken, te controleren en te begrijpen. Vergelijkbaarheid is de reden dat harmonisatie bestaat. Een financier die tien organisaties steunt, wil niet tien soorten verslag leren lezen. Een bewoner die wil weten of een bedrijf in de buurt minder uitstoot, heeft niets aan een definitie die elk jaar verschuift. Het derde principe noemen we herleidbaarheid. De standaarden zeggen verifieerbaarheid: iemand anders moet kunnen nagaan of een cijfer klopt. Voor ons hoort daar ook de weg terug bij, naar de meting, de bron en de aanname. De CSRD vraagt een accountant om het verslag te controleren, met beperkte zekerheid. Dat maakt herleidbaarheid tot een plicht in plaats van een goede gewoonte. Er is nog een vierde, dat minder vaak een naam krijgt: niet verrekenen. Wat de een wint, heft niet op wat een ander verliest. GRI gaat daarvan uit en de ESRS beoordelen beide los van elkaar. De nieuwe B Corp-eisen maken het tot een harde regel. Hier komt het BIA-voorbeeld van het begin terug. Een totaalscore is vergelijkbaar, maar verbergt waar het schuurt. Harmonisatie heeft zichtbaarheid niet opgegeven voor vergelijkbaarheid. Of dat de reden was dat B Lab zijn eisen veranderde, weten we niet zeker. B Lab noemt vooral wat bedrijven en belanghebbenden het vertelden. Maar de richting is dezelfde. ### Twee kanten op De ISSB kijkt naar wat de wereld met het bedrijf doet. De ESRS kijken ook de andere kant op: wat het bedrijf met mensen en milieu doet. Bron: IFRS S1; ESRS 1 (Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772). De figuur als tabel | Richting | Heet | Gevraagd door | | Van de wereld naar het bedrijf | financiële materialiteit | ISSB, ESRS | | Van het bedrijf naar de wereld | impactmaterialiteit | ESRS, GRI | ## Wat er gebeurt bij de kleine organisatie Harmonisatie klinkt als iets voor beursfondsen. Toch komt ze ook aan bij de kringloopwinkel en het installatiebedrijf met twintig mensen, via de vragenlijst van een bank of een grote klant. Voor hen is er de VSME, de vrijwillige standaard voor het mkb. Hoe die er kwam, en hoe de Omnibus de grens van de CSRD verlegde, staat in de special. Hier is vooral het mechanisme interessant. Kleinere bedrijven in de keten mogen vragen weigeren die verder gaan dan de vrijwillige standaard. Harmonisatie werkt hier als een plafond. Wie klein is, hoeft niet meer dan dat ene formulier in te vullen, hoe vaak er ook om gevraagd wordt. Tegelijk krimpen de ESRS zelf, met ruim de helft minder verplichte datapunten. Harmonisatie betekent dus niet alleen meer samenhang. Het betekent ook minder vragen. Minder vragen is niet hetzelfde als meer samenhang. Een plafond beschermt de kleine organisatie tegen tien verschillende formulieren, maar het bepaalt ook wat er in dat ene formulier niet meer gevraagd wordt. 1.000 medewerkers: daaronder geldt de CSRD-plicht niet meer Bron: Europees Parlement en Raad van de Europese Unie € 450 mln omzet, de tweede grens die er samen mee geldt Bron: Europees Parlement en Raad van de Europese Unie 61% minder verplichte datapunten in de vereenvoudigde ESRS; Arendt telt er meer Bron: EY ## Wat harmonisatie niet doet Na al die afspraken is het verleidelijk om te denken dat de taal nu af is. Dat is ze niet, en de standaarden zeggen dat zelf ook. Harmonisatie maakt de vragen gelijk, en de manier waarop je antwoordt. De context waarin een cijfer betekenis krijgt, maakt ze niet gelijk. Als zes op de tien deelnemers werk vinden, betekent dat in de ene wijk iets anders dan in de andere. In een geharmoniseerd verslag staan beide cijfers in dezelfde kolom. Dat is de bedoeling, maar zo verdwijnt ook het verschil tussen de wijken. Er blijft ook een verschil in wie er leest. De ISSB schrijft voor beleggers. De ESRS en GRI schrijven ook voor mensen die de gevolgen merken. Een verslag is uiteindelijk voor alle rechthebbenden en belanghebbenden: deelnemers, bewoners, partners, de gemeenteraad, en ook financiers. Geen standaard kan voor al die lezers tegelijk de juiste vraag stellen. Daarom kijken de twee zusterstukken naar wat er gebeurt als je één maat te ver doorzet, en naar wat er te winnen valt bij verschil. De principes helpen vaak meer dan de standaard zelf. Snapt een organisatie waarom winst voor de een het verlies van een ander niet opheft? Dan maakt ze een eerlijker verslag dan wie alleen de vakken vult. Zegt een organisatie bij elk cijfer waar het vandaan komt, dan kun je haar verslag naast een ander leggen. Ook als de maat net anders is. Harmonisatie gaat in de kern over vertrouwen tussen vreemden. Als een belegger in Singapore en een bewoner in Delft hetzelfde cijfer kunnen lezen, hoeven ze elkaar niet te kennen. Dat lukt alleen als het cijfer zijn eigen grenzen noemt. Een verslag dat zegt waar het twijfelt, welk effect het niet kon meten en welke aanname het deed, is daarom niet minder geharmoniseerd. Het is beter te vergelijken, omdat je weet waar het verschil zit. Die twijfel hoort daarom in de tekst zelf. Bronnen bij de cijfers Elk cijfer op deze pagina komt uit deze openbare lijsten. B Lab, B Corp Standards - [bcorporation.net/en-us/news/blog/certifying-on-the-new-b-lab-standards](https://www.bcorporation.net/en-us/news/blog/certifying-on-the-new-b-lab-standards) IFRS Foundation en EFRAG, interoperabiliteitsrichtsnoer ESRS en ISSB (mei 2024) - [ifrs.org/news-and-events/news/2024/05/ifrs-foundation-and-efrag-publish-interoperability-guidance/](https://www.ifrs.org/news-and-events/news/2024/05/ifrs-foundation-and-efrag-publish-interoperability-guidance/) EFRAG en GRI, GRI-ESRS Interoperability Index - [globalreporting.org/media/qzmoeixv/esrs-gri-interoperability-index-november-2024.pdf](https://www.globalreporting.org/media/qzmoeixv/esrs-gri-interoperability-index-november-2024.pdf) ESRS, Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772 - [eur-lex.europa.eu/eli/reg\_del/2023/2772/oj](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2023/2772/oj) Omnibus I, Richtlijn (EU) 2026/470 - [lw.com/en/insights/eu-sustainability-omnibus-published-in-the-official-journal](https://www.lw.com/en/insights/eu-sustainability-omnibus-published-in-the-official-journal) Vereenvoudigde ESRS en vrijwillige standaard (stand 21 oktober 2026) - [efrag.org/en/news-and-calendar/news/european-commission-publishes-delegated-act-on-revised-esrs-and-voluntary-sustainability-reporting](https://www.efrag.org/en/news-and-calendar/news/european-commission-publishes-delegated-act-on-revised-esrs-and-voluntary-sustainability-reporting) - [ey.com/en\_gl/technical/csrd-technical-resources/efrag-proposes-major-esrs-simplifications-to-cut-reporting-burden](https://www.ey.com/en_gl/technical/csrd-technical-resources/efrag-proposes-major-esrs-simplifications-to-cut-reporting-burden) - [arendt.com/news-insights/news/efrag-delivers-simplified-esrs-to-eu-commission/](https://www.arendt.com/news-insights/news/efrag-delivers-simplified-esrs-to-eu-commission/) ISSB-adoptie - [spglobal.com/sustainable1/en/insights/research-reports/issb-q3-2026](https://www.spglobal.com/sustainable1/en/insights/research-reports/issb-q3-2026) Impact Management Project, vijf dimensies - [impactfrontiers.org/norms/five-dimensions-of-impact/](https://impactfrontiers.org/norms/five-dimensions-of-impact/) ## Lees verder - [De tussenruimte](https://narrate.works/tools-en-inzichten/de-tussenruimte) - [Tussenmensen](https://narrate.works/tools-en-inzichten/tussenmensen) - [Zeventig jaar impactmanagement](https://narrate.works/tools-en-inzichten/geschiedenis-van-impactmanagement) - [Van M&E tot MEALP](https://narrate.works/tools-en-inzichten/van-m-en-e-tot-mealp) - [Van krekels tot een stadion: zeven jaar met Impact Hub Amsterdam](https://narrate.works/tools-en-inzichten/zeven-jaar-met-impact-hub-amsterdam) Wil je weten waar jouw organisatie in dit verhaal staat? Dan praten we graag met je.