Van M&E tot MEALP

We zochten naar een organisatie die het woord MEALP gebruikt. We vonden er geen. Toch zou het ons niet verbazen als de afkorting volgend jaar in een vacature staat. Want het vak dat ooit M&E heette, krijgt al vijftig jaar steeds nieuwe letters. Dit is de geschiedenis van die letters, en van de vraag die achter elke letter zit.

Het begon met een schema. In 1969 ontwikkelde Leon Rosenberg voor USAID het logical framework, kortweg het logframe. In vier rijen zette je doel, resultaten, activiteiten en middelen onder elkaar. Daarnaast kwamen de indicatoren en hoe je die zou controleren. Monitoring en evaluatie kregen zo een vaste plek in elk ontwikkelingsprogramma.

In 1991 legde de OESO vast hoe je een programma evalueert. De criteria waren relevantie, doeltreffendheid, doelmatigheid, impact en duurzaamheid. Twee letters waren genoeg: M voor volgen wat je doet, E voor oordelen of het werkte. De vraag erachter was die van de financier. Een fonds wilde na een toekenning weten: is ons geld goed besteed? De rapportage aan het bestuur gaf het antwoord.

Al snel bleek dat oordelen iets anders is dan leren. Een evaluatie aan het einde van een programma komt te laat om nog iets te veranderen. In 2001 bracht het Canadese IDRC Outcome Mapping uit. De ondertitel zei genoeg: leren en reflectie inbouwen in ontwikkelingsprogramma’s.

Zo werd M&E langzaam MEL, of M&E&L. De L stond voor leren. De vraag verschoof van de financier naar het team zelf: wat doen we hiermee?

Rond de eeuwwisseling keek de humanitaire sector kritisch naar zichzelf. Hulp kwam aan, maar wie het ontving, had er weinig over te zeggen. In 2003 begon het Humanitarian Accountability Partnership. Het was de eerste internationale club waarin hulporganisaties elkaar hielden aan hun plicht tegenover de mensen die ze hielpen.

In 2014 volgde de Core Humanitarian Standard. Verantwoording ging nu ook naar de mensen om wie het draait, niet alleen naar wie betaalt. Zo kwam de A in de afkorting: MEAL. De vraag werd: kunnen deelnemers ons aanspreken op wat we doen?

Tegelijk groeide de afkorting aan de voorkant en de achterkant. In 2009 bracht UNDP een handboek uit dat planning en monitoring in één gids samenbracht. De P van planning schoof naar voren: PM&E, en later PMEL.

In 2014 heette een conferentie in Washington nog M&E Tech. Een jaar later was de naam MERL Tech. De R stond voor onderzoek, de L voor leren. In 2016 vroeg USAID zijn landenkantoren om plannen voor samenwerken, leren en bijsturen. Bij het CLA, zoals USAID dat noemt, hoorde al snel een MEL-plan.

In 2019 verscheen de MEAL DPro, een gids en een certificaat voor wie het vak wil leren. In datzelfde jaar voegde de OESO coherentie toe als zesde criterium. En in 2024 bracht ACT Alliance een nieuwe versie van haar handboek uit. Dat heet PMEAL: planning, monitoring, evaluatie, verantwoording en leren.

Ondertussen kwamen er varianten bij als MERLA, met een A voor bijsturen, en MELIA, met impactmeting erbij. Wie vacatures leest, ziet ze door elkaar staan. Achter een titel als MEAL officer zit vaak hetzelfde werk als achter M&E officer. Soms ook niet.

In oktober 2026 schreef evaluator Daniel Ticehurst er spottend over. Hij noemde het een alfabetsoep. Volgens hem lost een nieuwe letter weinig op als de vragen eronder niet veranderen.

Hij heeft een punt. Toch vertelt elke letter iets. Elke letter staat voor een groep of een doel dat eerst werd vergeten. De E kwam voor de financier, de L voor het team, de A voor de deelnemers. De R kwam voor wie wil weten waarom iets werkt, de P voor wie vooraf wil nadenken.

Zou er een P achter MEAL komen, dan ligt participatie voor de hand. Niet alleen verantwoording afleggen aan deelnemers, maar ze laten meedoen aan wat je meet. Of het ooit zo heet, maakt weinig uit. Het gaat om de vraag die je bij je eigen werk stelt: voor wie meet je, en wie mist er nog?