Tools en inzichten

Meten kan de democratie sterker maken, en haar stil uithollen. Over verantwoording, inspraak, wie de meetlat kiest en wat er gebeurt als een getal het debat vervangt.

We meten om beter te besluiten, zeggen we. Toch valt het besluit vaak ergens anders. Over hoe monitoring en evaluatie besluiten echt vormen, en wat helpt.

Bij monitoring en evaluatie willen partners vaak eerst dezelfde woorden. Gastschrijver Ad Korf laat zien dat gedeelde taal uit samenwerking groeit. Een halve noodtaal is dan geen fout, maar een teken van voortgang.

Van een vraag over goede bedoelingen tot Europese regels die weer krimpen. De geschiedenis van impactmanagement, de praktijken die erin samenkomen, waar de standaarden vandaan komen en waarom normeren schuurt. Met bij elke stap de bron.

De ISSB, de ESRS, GRI, de VSME en de nieuwe B Corp-eisen groeien naar elkaar toe. Wat die harmonisatie is, op welke principes ze rust, en wat ze nog openlaat.

Sinds 2018 is Jeroen Wilms van Narrate vaste impactexpert bij Impact Hub Amsterdam. Hij werkte er in lokale en wereldwijde programma’s. Daar kwamen startups, mkb-bedrijven, corporates en regeneratieve ondernemers voorbij. Wat ze gemeen hadden, en wat we leerden.

Ontvangers van een financier besteden soms meer tijd aan rapporteren dan aan hun werk. Wat we zien, en wat we samen met financiers anders doen.

Twee organisaties vragen geld aan bij dezelfde financier. De ene meet niets en vertelt goed. De andere meet, en ziet wat tegenvalt. Wie krijgt het geld?

Wie aan impact werkt, krijgt zelden een nette dataset. Meestal is het een stapel mails met bijlagen. Hoe we daarmee werken, en waarom we het niet mooier maken dan het is.

Veel organisaties gaan pas meten als een financier erom vraagt. Zo pakken we dat aan: klein, en samen met de mensen om wie het gaat.

Veel organisaties beginnen niet, omdat meten groot en duur lijkt. Zo beginnen we klein, met wat er al is.

De eindverantwoording komt eraan en het voelt alsof je bij nul begint. Zo maken we het verslag uit wat er al ligt.

De Europese rapportageplicht geldt straks voor veel minder bedrijven. Wat er veranderde, voor wie, en welke vragen toch blijven.

Een grote klant wil cijfers over je bedrijf, met een deadline. Zo pakken we dat aan: eerlijk invullen, en het werk bewaren voor de volgende klant.

Drie woorden die door elkaar lopen. Wat ze betekenen, wanneer je welke nodig hebt, en waarom je klein kunt beginnen.

Een financier, investeerder of aanvraag vraagt om een theory of change. Zo maken we een eerste versie in één middag, met je eigen team.

Wat impactmeting is, waarom het ertoe doet, en waar het vaak misgaat.

Wat een theory of change is, wanneer je er een maakt, en welke fouten we vaak zien.

Waarom betrekken meer is dan raadplegen, hoe je belanghebbenden in kaart brengt, en welke vormen van participatie werken.

Er is geen beste raamwerk. Wat de gangbare vormen kunnen, wat ze niet kunnen, en hoe je kiest.

Verzamel alleen wat je gebruikt, en vraag minder van de mensen om wie het gaat.

Steeds meer rapportages worden met AI geschreven. Ze zijn er voor financiers, maar ook voor deelnemers, bewoners en partners. Een paar gedachten over wat een bron is, en over hoe we daar zelf nog naar zoeken.

AI kan je helpen om een rapportage sneller te schrijven. Zo houd je bij elk getal zicht op de bron. Dan ben je klaar als een deelnemer, een partner, een financier of een controle erom vraagt.

Een cijfer zonder bron is in een persbericht of position paper kwetsbaar. Zo laat je bij elk cijfer zien waar het vandaan komt en hoe zeker het is.

Standaarden als de CSRD, de VSME en IRIS+ maken verslagen vergelijkbaar. Dat is nuttig, soms zelfs nodig. Maar wat niet in de maat past, wordt afgeknipt.

Een pilot moet snel resultaat laten zien. Daardoor wordt vaak te vroeg gemeten en te laat nagedacht. Over vertragen als manier om sneller te gaan, en wat het private domein daarover al weet.

Bij een grote publieke organisatie bouwden we een Impact & Insights-team op. We zagen hoe ver een team komt dat zelf stuurt op impact. En waar het vastloopt: niet op mensen, maar op angst en op een overleg dat een arena wordt.

Tussen wat afloopt en wat nog moet beginnen, ligt een ruimte zonder vaste vorm. Wat die tussenruimte is, waarom organisaties haar zo snel willen vullen, en wat je er kunt leren.

Tussen een wijk en het gemeentehuis staat vaak één persoon die beide kanten kent. Over de mensen die twee werelden verbinden, wat het ze kost, en hoe je hun werk zichtbaar maakt.

Monitoring en evaluatie kreeg in vijftig jaar steeds nieuwe letters: een L, een A, een P, een R. De geschiedenis van een afkorting die blijft groeien, en wat elke letter vertelt over wie eerst werd vergeten.

In monitoring, evaluatie, verantwoording, leren en participatie heeft één persoon vaak alle rollen. Rolzuiverheid en rolintegriteit helpen je zien waar dat botst, en wat je eraan doet.

Kant-en-klare AI-prompts voor stakeholdermapping, materialiteitsanalyse en impactcommunicatie, met de focus op contextgebaseerde materialiteit en betrouwbaarheidsscores.

CSRD, SDG, ToC, SROI? Test je kennis van afkortingen rond duurzaamheid en impact in een korte quiz en deel je score.